چاپ خبــر
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی:

لزوم شفافیت بیشتر نهادهای مسئول/ به جای بازی‌های سیاسی از زلزله کرمانشاه عبرت بگیریم

بهتر بود به جای بازی‌های سیاسی که هیچ آورده‌ای برای ما جز اتلاف عمر ندارد، از زمین لرزه کرمانشاه درس می گرفتیم تا نقاط ضعف ما کاهش پیدا کند.

خطب شکن: زلزله غرب کشور خیلی چیزها را لرزاند. از دلها و زبان‌ها تا جریان‌ها. یکی از نکات منفی این حادثه، سوءاستفاده برخی جریان ها از آن و تلاش برای بهره برداری از این وضعیت و «ماهی گرفتن از آب گل‌آلود» بود.

در این گفتگو مهدی مولایی آرانی، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در مورد عبرت های این واقعه سخن می گوید. به عقیده وی مردم ایران به خاطر همبستگی و اتحاد مثال زدنی خود، همیشه برای کمک آماده هستند و در صورتی که نهادهای مسئول اطلاع رسانی دقیق و کارآمدی داشته باشند، تداخل ها و موازی کاری ها از میان خواهد رفت.

*****

حادثه زمین لرزه کرمانشاه، از یک نظر تلخ بود و از یک نظر صحنه‌های زیبایی از نوع دوستی و اتحاد مردم ایران را به نمایش گذاشت. ارزیابی شما از پیامد های این رویداد چیست؟

به نظر من سوءاستفاده های سیاسی که از این جریانات صورت گرفت، بسیار نامطلوب بود. بهتر بود به جای بازی‌های سیاسی که هیچ آورده‌ای برای ما جز اتلاف عمر ندارد، از این واقعه درس می گرفتیم تا در صورت مواجه شدن با حوادث مشابه، نقاط ضعف ما کاهش پیدا کند. به عبارت دیگر باید نگاه‌مان به این زلزله به مثابه معبری باشد که برخی مسائل و مشکلات کشورمان را به صورت ریشه‌ای و بنیادین حل کند.

به نظر شما فعالیت نهادهای مختلف دولتی و غیر دولتی برای کمک به آسیب دیدگان چگونه بود؟

یکی از موضوعاتی که امروزه در جامعه مطرح می‌شود این است که چرا این قدر نهادهای موازی (اعم از نهادهای رسمی و غیررسمی، شخصیت‌های محبوب و غیرمحبوب و…) در فضای مجازی و حقیقی زیاد شده است و هر یک به نحوی کاری را انجام می‌دهند که در ساختار رسمی حاکمیت، برای آن متولی در نظر گرفته شده است.

یکی از دلایل ظهور زیادی از نهادها و افراد، عدم تعریف و سازماندهی نحوه ارتباط میان مردم و حاکمیت در اداره کشور- به ویژه در حوادث غیرمترقبه- است. مردم به درستی نمی‌دانند یا به درستی مشخص نشده است که چه وظایفی بر دوش دارند؟ آیا صرف ناراحت شدن و حضور در سازمان انتقال خون کفایت می‌کند؟ آیا تأمین مایحتاج اولیه آسیب‌دیدگان جزء وظایف حاکمیت است یا مردم هم باید مشارکت داشته باشند؟ میزان این مشارکت چگونه است؟ از سوی دیگر مشخص نیست وظیفه نهادهای رسمی و حاکمیتی و حتی شیوه ارتباطی این نهادها با یکدیگر چگونه است؟ در موقع بحران کدام نهاد یا فرد فرمانده عملیات است؟ آیا همه باید زیر نظر سازمان مدیریت بحرانی باشند که خودش زیر نظر وزارت کشور است یا هر کسی به صورت خودمختار عمل می‌کند؟ لازم است تدبیری اندیشیده شود تا هم نحوه و میزان مشارکت و ارتباط مردم با نهادهای رسمی در این گونه حوادث مشخص و هم نحوه ارتباط افقی، سلسله مراتبی و شبکه‌ای نهادهای حاکمیتی- اعم از دولتی، نظامی و…- با یکدیگر به صورت واضح و روشن معلوم شود.

به نظر شما دلیل این وضعیت چیست؟ چرا این نهادهای این قدر گسترش پیدا کرده‌اند؟

شاید بتوان گفت یکی دیگر از دلایل ازدیاد نهادها و افراد در جمع آوری کمک‌های مردمی، عدم شفافیت یا ضعف پاسخگویی در سازمان‌های امدادی مانند هلال احمر است. تا آنجا که به خاطر داریم، هیچ گاه نهادی مانند هلال‌احمر یا… گزارشی از میزان کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم به این حادثه یا حوادث مشابه اعلام نکرده و پاسخگو نبوده که با این مبالغ چه کارها و فعالیت‌هایی انجام شده و چه کارهایی باقی مانده است؟ مدام گفته می‌شود ما به پتو، چادر و… نیازمندیم ولی هیچ‌گاه نمی‌گوید چه میزان کمک نقدی در حساب ۹۹۹۹۹ از سوی مردم واریز شده است. محل بحث این نیست که خدای نکرده از این حساب‌ها سوء استفاده شده باشد. موضوع و هدف این است که باید به صورت شفاف به مردم گزارش ارائه شود تا میزان اعتماد و اطمینان مردم افزایش یابد. یقیناً هر یک از نهادها، شخصیت‌ها و سایر افرادی که در این زمینه فعالیت می‌کنند اگر گزارشی از نحوه عملکرد و میزان کمک‌های دریافتی ارائه نکنند و در مقابل دریافتی‌ها، پاسخگو نباشند؛ بعد از مدتی با چالش عدم اعتماد مواجه خواهند شد و پیامد این عدم اعتماد، روی آوردن مردم به نهادهای موازی و رقیب است.

در مجموع ارزیابی شما از این حادثه و پیامدهای آن چیست؟

به نظر من در کنار همه درس‌هایی که این زلزله می‌تواند برای ما داشته باشد، از حوزه مهندسی گرفته تا اخلاق سیاسی، به سه مساله می‌توان به صورت ویژه توجه کرد: ۱- لزوم تعریف و تعیین چگونگی و میزان ارتباط و مشارکت مردم در زمان وقوع اینگونه حوادث؛ ۲- لزوم بازطراحی دقیق روابط (به ویژه سلسله مراتبی) و جایگاه نهادهای حاکمیتی برای مدیریت این حوادث؛ ۳- شفافیت و پاسخگویی نهادها و سازمان‌های امدادی حاکمیتی (به ویژه در بخش کمک‌های نقدی) برای افزایش اعتماد مردم.

انتهای پیام/ محمدرضا انیسی

telegram

پاسخ دهید

سوال امنیتی:
Go to TOP