چاپ خبــر
به بهانه وقوع زمین‌لرزه در استان کرمانشاه:

آران و بیدگل، شهری روی ۱۲ گسل/ آیا برای مقابله با شرایط بحرانی آماده‌ایم؟

زمین‌لرزه کرمانشاه، حادثه‌ای تلخ بود، ولی بار دیگر توجه همگان را به لزوم رعایت نکات ایمنی و توجه به آمادگی در برابر حوادث غیر قابل پیش بینی جلب کرد.

خطب شکن: تحریریه/ حادثه تلخ زمین لرزه کرمانشاه که با مرگ شماری از هم‌وطنان ما همراه بود، بار دیگر خطر این حادثه طبیعی و لزوم آمادگی برای مقابله با آن را گوشزد کرد. آران و بیدگل مانند بسیاری از مناطق کشور، در معرض بلایای طبیعی، از جمله زمین لرزه قرار دارد و مردم و مسئولان آن باید برای روزهای بحرانی آماده باشند.

شهری روی ۱۲ گسل

شهرستان آران و بیدگل با قرار گرفتن در پهنه زمین ساختی قم– زفره، از یک طرف به رشته کوه‌های مرکزی و از طرف دیگر به کویر مرکزی محدود است. بررسی‌های زمین شناسی نشان می‌دهد که این پهنه دارای توان لرزه‌ای بالا با گسل‌های متعدد و فعال است. اکثر مناطق شهری آران و بیدگل دارای خطر لرزه خیزی بالایی هستند. بر این اساس ۱۲ گسل زلزله این شهرستان را تهدید مى کند. البته با توجه به وسعت بسیار آران و بیدگل و قرار داشتن سطح وسیعی از پهنای این شهرستان در دل کویر، به نظر می‌رسد برخی از این گسل‌ها تهدید چندانی برای جان و مال اهالی آن نداشته باشد، با این حال «جزه»، «سراجه»، «دهنار»، «سفیداب» و «جوان مرنجاب» مهم ترین گسل‌هایی هستند که ممکن است روزی فاجعه‌ای بیافرینند، همان طور که در هجدهم خردادماه ۱۱۳۴ خورشیدی مطابق با ۷ ژوئن ۱۷۵۵ میلادی چنین اتفاقی روی داد.

زمین لرزه تاریخی و تاثیر آن بر زندگی نیاکان ما

از این زلزله و میزان خرابی آن اطلاعات چندانی در کتاب‌های تاریخ یافت نمی‌شود، اما از آن چه ضبط شده است، بر می‌آید که این زمین لرزه در کاشان و آران و بیدگل خرابی زیادی به بار آورده است. گفته می‌شود در آران و بیدگل بر اثر این حادثه ۶۰۰ خانه تخریب و نزدیک ۱۲۰۰ نفر کشته شده اند که چیزی حدود ۱۰ درصد جمعیت آن زمان شهر را شامل می‌شود. بزرگی این زمین لرزه نیز ۵/۹ ریشتر تخمین زده شده است که شاید چندان زیاد نباشد، ولی به خاطر جنس ساختمان‌ها و عدم ایمنی آن در برابر حوادث طبیعی، چنین زمین لرزه‌ای نیز ویرانی‌های بسیار به بار آورد.

این زمین لرزه و موارد مشابهی که در تاریخ ثبت شده است، بر زندگی مردم شهرستان اثرات بزرگی گذاشته و حتی موجب تغییر محل زندگی و کوچ دسته جمعی شده است. بقایایی از ساختمان‌هایی قدیمی در انتهای خیابان عباس آباد آران و بیدگل به چشم می‌خورد که به گفته‌ی کهنسالان محلی حاصل یکی از همین زمین لرزه‌ها بوده و ساکنان آن پس از ویرانی منزل، از آن کوچ کرده اند.

اکنون دیگر مدت‌ها از زمان خانه‌های خشتی و گلی گذشته است و چندین نهاد و سازمان در سطح کشور برای نظارت بر ساخت و سازها شکل گرفته اند. با این حال هنوز خطر در کمین است و نمی‌توان به این ساختمان‌های بتنی هم اعتماد کرد.

بر اساس یکی از تحقیقاتی که در زمینه‌ی بررسی مناطق زلزله خیز شهر آران و بیدگل انجام شده است*، با وزن دهی (به ترتیب) جنس بافت شهری، فاصله از گسل‌های فعال، محدوده و نوع جنس بستر زمین و خاک، وجود قنات و تعداد طبقات ساختمان‌ها. مناطق شهر از نظر خطرپذیری رتبه بندی شده است.

نقشه مناطق زلزله خیز آران و بیدگل

مطابق با این پژوهش محدوده مطالعاتی به صورت کلی در معرض آسیب قرار دارد. نقشه آسیب پذیری کلی نشان می‌دهد که از کل مساحت قانونی محدوده شهر آران و بیدگل (۱۲۹۷۰۰۰۰ متر مربع)، ۱۶ درصد (معادل ۲۰۷۵۲۰۰ متر مربع) آسیب پذیری خیلی زیاد، ۱۸ درصد (معادل ۲۳۳۴۶۰۰ متر مربع) آسیب پذیری زیاد، ۲۰ درصد (معادل ۲۵۹۴۰۰۰ متر مربع) آسیب پذیری متوسط و ۴۶ درصد (معادل ۵۹۶۶۲۰۰ متر مربع) آسیب پذیری کم دارند.

نقشه مناطق زلزله خیز آران و بیدگل

بر این اساس مناطق مرکزی شهر که بیشتر بافت قدیمی آن است، بیشترین خطر در مقابل زمین لرزه‌ی فرضی را به جان خواهد خرید. در این میان حتی بافت‌های تازه ساز شهر نیز با خطر ویرانی به دلیل زلزله مواجه هستند و نباید از ایمن سازی آن غافل بود. در شهر زلزله خیزی مثل آران و بیدگل که هر لحظه ممکن است زمین لرزه‌ای آن را به لرزه درآورد، آموزش‌های مربوط به مقاومت و ایمنی در برابر این خطر طبیعی، لازم است. البته این آموزش‌ها هر چه زودتر باید اجرایی شود، زیرا در مقابل دشمن خاموش و خطرناکی که هیچ کس از آمدنش آگاهی ندارد، باید مقاوم بود و برای خطرات ناشی از آن آمادگی داشت.

آیا برای شرایط بحرانی آماده‌ایم؟

در سال‌های اخیر چندین زمین لرزه با قدرت کمتر از ۴ ریشتر رخ داده که منجر به تلفات خاصی نشده است. قرار گرفتن آران و بیدگل در نزدیکی چند گسل فعال، آمادگی همیشگی مردم و مسئولان را برای مقابله با بحران‌های احتمالی می‌طلبد. علاوه بر این که اقلیم گرم و خشک و نامنظم نیز شهرستان ما را مستعد وقوع برخی بلایای طبیعی همچون سیل و خشکسالی کرده است.

در بعد آمادگی مردم برای مقابله با حوادث طبیعی، آموزش و آگاه سازی عمومی اصلی ترین مسأله است. با این حال اگر مسئولان دارای آمادگی لازم برای اقدام در شرایط بحرانی نباشند، این آگاه سازی تا حد زیادی بی اثر خواهد بود. با این حال صرف نظر از میزان آمادگی مسئولان برای مدیریت شرایط بحرانی، سخت افزارهای مورد نیاز برای چنین رویدادهایی در شهرستان وضعیت مطلوبی ندارد. به ویژه این که مکانی که از مدت ها پیش برای احداث پایگاه مدیریت بحران شهرستان در بلوار مالک اشتر اختصاص یافته، نیمه کاره رها شده و عملا مرکزی در آران و بیدگل برای مدیریت شرایط بحرانی وجود ندارد.

بلایای طبیعی و حوادث غیر مترقبه همواره وجود داشته است، نکته‌ی حائز اهمیت این است که مسئولان و مردم باید به خوبی هشیار و آماده باشند تا در صورت بروز چنین رخدادهایی، به نحوی مطلوب با آن مقابله کنند.


*بررسی آسیب پذیری شهرستان آران و بیدگل در برابر زلزله بر اساس تحلیل سلسله مراتبی؛ یوسفی راد؛ مصطفی، قدرتی، حسن قدرتی، فرمانیان آرانی، محمد؛ تهران: سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور وزارت صنعت، معدن و تجارت؛ سی و دومین گردهمایی و نخستین کنگره بین المللی علوم زمین، ۲۷ تا ۳۰ بهمن ۱۳۹۲٫

انتهای پیام/

telegram

پاسخ دهید

سوال امنیتی:
Go to TOP