چاپ خبــر
برخی معضلات اجتماعی شهر ما؛

اعتیاد، خشکسالی، محیط زیست، اشتغال و مسئولانی که باید نگاه کنند

خطب شکن چند مورد از سیاهه دراز مشکلات فرهنگی، زیست محیطی، اجتماعی، زیرساختی و اقتصادی شهرستان را مطرح می‌کند تا شاید به رویت مسئولان برسد.

خطب شکن: با رای گیری مجلس در مورد وزرای پیشنهادی، تکلیف دولت دوازدهم تقریبا مشخص شد و این دولت، رسما کار خود را آغاز کرد. هرچند با توجه به ترکیب کابینه، به نظر می‌رسد دولت دوازدهم هم مانند دولت یازدهم عمل کند و حرف جدیدی نداشته باشد، ولی شاید گوشزد کردن برخی مشکلات موجود در شهرستان که حل بیشتر آن عزم و توجه مسئولان را می‌طلبد، مفید باشد.

از این رو خطب شکن چند مورد از سیاهه دراز مشکلات فرهنگی، زیست محیطی، اجتماعی، زیرساختی و اقتصادی شهرستان را مطرح می‌کند تا شاید به رویت مسئولان برسد.

*****

خطر خشکسالی جدی است

پدیده‌ خشکسالی در آران و بیدگل با کاهش بارندگی‌ها، از بین رفتن جنگل‌های دست کاشت، فرسایش خاک و حرکت بیابان‌ها به سمت شهرها خودنمایی می‌کند. اتفاقی که در سال‌های اخیر با بروز مکرر پدیده‌ی گرد و غبار و هشدارهای مکرر مبنی بر کم آبی خودنمایی می‌کند.

خشک‌سالی واکنش طبیعت به زیاده‌روی انسان‌هاست. این پدیده سال‌هاست گریبان‌گیر مردم فلات مرکزی ایران شده و روزبه‌روز در حال پیشرفت است. در سالیان اخیر با فرصت طلبی افراد سودجو و حملات بی رحمانه به جان درختان تاغ شهرستان، خصوصا در قسمت شرقی آن، این جنگل‌ها که سپر دفاعی آران و بیدگل در برابر لشکر ریگ‌های بیابان است رو به نابودی نهاده و خطر جدی پیش روی بیابان حس شده است.

به نظر می‌رسد به خاطر عدم مدیریت صحیح محیط زیست در سال‌های گذشته، بیابان اصلی ترین تهدید شهرهای ایران شده است. در این میان شهرهایی که در فلات مرکزی ایران قرار دارند، بیشتر با این معضل دست و پنجه نرم می‌کنند. در همین رابطه چندی پیش استاندار اصفهان گفته بود: متأسفانه ۸۰ درصد استان در خشک‌سالی شدید قرار دارد، در غرب استان در حدود ۲۰ درصد کاهش بارش و در شرق این میزان به ۸۰‌ درصد رسیده است، بر اساس آمارها استان اصفهان در میان ۳ استان یزد، خراسان جنوبی و سیستان که قرن‌هاست خشک‌سالی دارند، قرار گرفته است.

برخی کارشناسان پیش بینی می‌کنند بحران آب و پیش روی بیابان تا چند دهه‌ی دیگر موجب مهاجرت از برخی شهرهای کویری خواهد شد. یکی از شهرهایی که در متن چنین پیش بینی‌هایی قرار دارد، آران و بیدگل است.

دریاچه نمک، معضل بزرگ منطقه

بی‌توجهی به وضعیت کنونی دریاچه نمک و کویر مرنجاب آران و بیدگل در حال حاضر به بروز پدیده گرد و غبار انجامیده و در آینده نزدیک سبب بروز مشکلات بیشتری می‌شود. به گفته مسئولان شناسایی چشمه‌های گرد و غبار در آران و بیدگل نیازمند اعتبار است.

با خشک شدن تالاب‌های استان قم براثر احداث سدهای بالادستی و قطع حق‌آبه‌ها، شاهد وضعیت نامناسب در دریاچه نمک هستیم که اگر هر چه سریع‌تر به این وضعیت رسیدگی نشود چالش‌های زیست محیطی عدیده‌ای به دنبال خواهد داشت. در واقع استان قم با وجود ادعای تسلط بر دیاچه نمک، بیشترین نقش را در بروز مشکلات زیست محیطی آن دارد.

آران و بیدگل نزدیک ترین منطقه به دریاچه نمک است و بیشتر وسعت این دریاچه در این شهرستان واقع است. از این رو بیشترین آسیب‌های زیست محیطی این دریاچه، به کویر مرنجاب و شهرستان وارد می‌شود.

این در حالی است که بیشتر منابع آب این دریاچه، از شمال آن تامین می‌شود. استان قم با بهره برداری غیر اصولی از منابع آب و جلوگیری از تامین منابع آب دریاچه نمک آران و بیدگل، موجب شده گونه‌های زیستی و جانوری کویر مرنجاب به خطر افتند و پدیده گرد و غبار در شهرستان در سال‌های اخیر رشد کند.

به نظر می‌رسد حل معضل دریاچه نمک، از عهده مسئولان شهرستان آران و بیدگل یا استان اصفهان خارج است و باید تعاملاتی جدی بین مسئولان سه استان اصفهان، قم و سمنان، که این دریاچه به صورت مشترک در این استان‌ها قرار دارد، شکل گیرد. البته مشکلات و معضلات دریاچه نمک، به خاطر وسعت و موقعیت آن، موجب می‌شود بسیاری از استان‌های مرکزی کشور با مشکلات عدیده مواجه شوند، با این وجود آن چه مسلم است، بی توجهی مسئولان استان قم و ناتوانی آن‌ها در مدیریت آب‌های سطحی دلیل عمده بروز این مشکل است.

گرد و غبار نفس شهر را بند آورده است

در یکی دو سال اخیر پدیده‌ی گرد و غبار به صورت جدی در نقاط مختلف ایران موجب بروز مشکلات اساسی در زندگی مردم شده است. با این حال شاید کمتر نقطه‌ای در سطح کشور مانند آران و بیدگل باشد که با هر نسیم و باد ضعیفی، توده‌ای از گرد و خاک به شهر هجوم می‌آورد، به طوری که گاهی علاوه بر زندگی، نفس کشیدن نیز در شهر دشوار می‌شود.

مهاجرت و بیکاری یکی از نتایج غیر مستقیم تخریب جنگل‌های کویری است. در واقع همین تاغزارهای اطراف شهرستان است که از پیش روی بیابان جلوگیری می‌کند و زندگی را در شهر ممکن می‌سازد.

با وجود تلاش‌های بسیاری که از سوی ادارات مسئول صورت گرفته است، در حال حاضر بهره‌برداری بی رویه از سفره‌های آب زیرزمینی، بهره‌برداری غیراصولی از معادن، چرای غیر اصولی دام، تخریب جنگل‌های دست کاشت، وجود کوره‌های آجر پزی و تخریب خاک مهم ترین دلایل بیابان زایی و ایجاد پدیده‌ی گرد و غبار در آران و بیدگل است و مقابله با آن عزمی همگانی می‌طلبد.

اشتغال متزلزل

آران و بیدگل بر اساس ادعای مسئولان، یکی از پایین ترین نرخ‌های بیکاری استان اصفهان را به خود اختصاص داده است. ولی این اشتغال، متکی به اقتصاد تک بعدی و تک محصولی فرش ماشینی است و به همین دلیل، نوسانات بازار آن را به شدت متاثر می‌کند. شاید یکی از راه‌های مناسب برای ایجاد اشتغال پایدار، استفاده از ظرفیت صنایع دستی باشد.

شهر دخانیاتی‌ها

یکی از معضلات اجتماعی شهر ما، اعتیاد است. در یکی دو سال اخیر مغازه‌های فروش مواد دخانی به صورتی باورنکردنی در سطح شهر گسترده شده است، به طوری که خیابانی پیدا نمی شود که یکی از این مغازه‌ها در آن نباشد. اگر از نگاه اقتصاددانان که همه چیز را با نمودارهای عرضه و تقاضا می‌سنجند نگاه کنیم، باید نسبت به وضع ناهنجار استفاده‌ی مواد دخانی در آران و بیدگل تاسف بخوریم. اکنون در شهر آران و بیدگل بیش از ۲۵ مغازه تحت این عنوان وجود دارد، تازه این غیر از مغازه‌هایی است که در شهرهای دیگر شهرستان به فروش این کالاها اختصاص پیدا کرده است.

جالب این که چنین معضلی داد جماعت روشنفکرنما را در نمی آورد و آن‌ها هنوز به تقلید از بزرگان خود، بالا رفتن گنبدها و مناره‌های مساجد و حسینیه‌ها و امامزاده‌ها را هدف نقدهای آتشین خود قرار می‌دهند و آن را مترادف و سوختن عمر جوانان و پول‌های بی زبان آنان به چشمشان نمی آید.

درست است که فروش دخانیات یک شغل است، ولی نمی توان از کنار این شغل به آسانی گذشت، زیرا رونق گرفتن بازار آن، نشان از بروز معضلات و مشکلات اجتماعی دارد. از این رو در این گزارش خطب شکن در گفتگو با چند نفر از صاحبان این مغازه‌ها به بررسی آثار و علل افزایش این مغازه‌ها پرداخته است.

اعتیاد به مواد دخانی و مخدر، معضلی است که از قدیم الایام در کشور وجود داشته است، با این حال متفکران و سیاستمداران در مقابله با آن همیشه ناتوان بوده‌اند. در واقع تا زمانی که دست صاحبان زر و زور در کار تولید مواد دخانی وجود داشته باشد و حتی دولت‌ها آن را به عنوان یکی از عوامل تولید درآمد خود به شمار آورند، نمی توان جوانان را با نصیحت از بساط منقل و قلیان جدا کرد. با این وجود کاری جز نهی از منکر نمی توان کرد و باید امید داشت شاید جوانان با این موعظه‌ها منحرف نشوند!

telegram

Go to TOP