چاپ خبــر
بررسی ابعاد حمله موشکی ایران به داعش از نگاه حقوق بین‌الملل:

آیا حمله موشکی ایران به سوریه قانونی بود؟

دولت‌های سوریه و عراق از زمان حملات داعش، به طور رسمی از ایران دعوت کردند برای مقابله با تروریست‌ها در این کشورها حضور یابند.

به گزارش خطب شکن، حمله موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به دیرالزور که به عنوان پاسخی به عملیات تروریستی به مجلس و حرم مطهر امام خمینی(ره) صورت گرفت، واکنش‌های گسترده‌ای را در سطح جهان به دنبال داشت. این حمله علاوه بر نشان دادن اقتدار موشکی ایران، پیام تازه‌ای در تحولات منطقه مخابره کرد که نشان از دگرگونی‌هایی در آینده آن بود.

در این یادداشت کوتاه، عمار امیری آرانی، مدرس دانشگاه، دانشجوی دکترای حقوق عمومی و کارشناس حقوقی مرکز تحقیقات شورای نگهبان از بعد حقوق بین الملل نگاهی فنی و تخصصی به این رویداد داشته است.

وی با اشاره به برخی اصول حقوق بین الملل، نه تنها این حمله را دخالت در امور داخلی دیگر کشورها ارزیابی نکرده، بلکه آن را حق مشروع کشور برای دفاع از خود معرفی کرده است.

*****

در زمینه حمله موشکی ایران به دیرالزور، صحبت‌های زیادی گفته شده است و متاسفانه برخی افراد این اقدام تحسین بر انگیز سپاه را به عنوان لغو برخی اصول روابط بین الملل و دخالت در امور داخلی و حاکمیت دیگر کشورها ارزیابی کرده اند. این موضوع لزوم بررسی این رویداد از دید حقوق بین الملل را مضاعف می‌کند.

در این جا سعی شده تحلیل ساده و صریحی از این رویداد ارائه شود تا مخاطب زودتر و آسان‌تر به درک موضوع نائل شود و نگاهی حقوقی نسبت به آن پیدا کند.

حمله موشکی سپاه و دخالت در امور داخلی کشورها

یکی از اصول بنیادین حقوق بین الملل، عدم دخالت در امور داخلی دیگر کشورهاست. با این حال در این اصل برخی استثنائات نیز وجود دارد. برای مثال زمانی که دولت قانونی و مورد تایید نظام بین الملل از دولت قانونی کشور دیگری در برابر تهاجم نظامی یا مشکلی دیگر درخواست کمک می‌کند، «دعوت به مداخله» صورت گرفته و فعالیت کشور مهمان، دخالت محسوب نمی‌شود.

دولت‌های سوریه و عراق از زمان حملات داعش، به طور رسمی از ایران دعوت کردند برای مقابله با تروریست‌ها در این کشورها حضور یابد. از این رو فعالیت و اقدامات کشورمان در این دو کشور که به منظور کمک به دولت‌های مستقر و به درخواست آنان صورت می‌گیرد، نقض اصول حقوق بین الملل محسوب نمی شود. بدین ترتیب حمله موشکی سپاه پاسداران نیز کمک به دولت سوریه محسوب می‌شود، نه دخالت در امور داخلی این کشور.

دفاع از خود

این حادثه را می‌توان از یک نگاه دیگر نیز بررسی کرد: بر اساس اصل دفاع مشروع و اقدام متقابل، جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از کشورهای تابع حقوق بین الملل می‌تواند در صورت حمله‌ای مسلحانه، از خود دفاع کند. از این رو زمانی که داعش عملیات تروریستی و مسلحانه در خاک کشور انجام می‌دهد، حق دفاع از خود و هدف قرار دادن این گروهک در هر نقطه از جهان برای ایران به رسمیت شناخته می‌شود.

اجازه سوریه لازم بود؟

به نظر من باید در این موضوع به این سوال که «آیا برخورد با گروهکی تروریستی که به خاک ایران حمله کرده است، نیازی به اجازه دیگران دارد یا خیر» پاسخ داده شود. مسلما چنین اقدامی که هم با هدف مبارزه با تروریسم صورت گرفت، هم به دعوت کشور سوریه انجام شد و هم بر اساس اصل دفاع از امنیت و تمامیت ارضی خود توجیه‌پذیر بود، با هیچ کدام از اصول حقوق بین الملل در تضاد نیست. از این رو برای آن به اجازه هیچ کشور ثالث یا سازمان بین المللی نیاز نداشت.

به اعتقاد شخصی من، حتی اگر دولت سوریه نیز اجازه چنین حمله‌ای را به ایران نمی داد، ایران می‌توانست این عملیات را انجام دهد. زیرا منطقه مورد حمله در تسلط نیروهای سوری و دولت رسمی این کشور قرار نداشت و توسط تروریست‌های داعش به اشغال درآمده بود.

telegram

  1. saeed aliakbarzade گفته:

    جناب آقای دکتر عمار امیری : توضیحات شما بسیار جالب ، منطقی و جامع بود . با سپاس از شما استاد محترم .

Go to TOP