چاپ خبــر
فرش دستباف شهرستان نیازمند حمایت است؛

راهکارهایی برای ادامه حیات فرش دستباف آران و بیدگل

تا چند سال پیش آران و بیدگل یکی از قطب‌های تولید فرش دستباف در ایران به شمار می‌رفت که اکثر فرش‌هایی که به عنوان فرش کاشان به بازار عرضه می‌شد، حاصل دسترنج و هنر قالیبافان آن بود.

خطب شکن: علی نصیری/ تا چند سال پیش آران و بیدگل یکی از قطب‌های تولید فرش دستباف در ایران به شمار می‌رفت که اکثر فرش‌هایی که به عنوان فرش کاشان به بازار عرضه می‌شد، حاصل دسترنج و هنر قالیبافان آن بود. با این حال امروزه دیگر اثری از رونق این هنر دستی در آران و بیدگل نیست، هر چند هنوز هم در بسیاری از خانه‌های دار قالی برپاست و می‌توان با کمی حمایت بیشتر، رونق آن را دو چندان کرد.

در این یادداشت برخی دلایل افت درآمد حاصل از فرش دستباف به عنوان یکی از دلایل بی رغبتی مردم شهرستان به این حرفه بررسی شده که می‌تواند برای سیاست گذاری‌های آینده از سوی مسئولان آران و بیدگلی و اتخاذ رویکردهای حمایتی برای شاغلان به این هنر، راهگشا باشد.

فرش دستباف نمی صرفد!

ارزش افزوده فرش دستباف در مـقایسه بـا فـعالیت‌های متداول‌ امروزی بسیار پایین است و سهم بافندگان از این ارزش افزوده نیز کم و در‌ حدود‌ ۵۰ تا ۶۰ درصد کـل قـیمت فروش است. ضمن این که برای تحصیل همین مقدار ناچیز هم کار بسیار طاقت‌ فرسایی لازم اسـت. لذا بـا افـزایش درآمد سرانه و فاصله گرفتن حداقل دستمزدها از‌ دستمزد‌ فرش‌ بافی، به‌ طور طبیعی فرش‌بافی رها می‌شود‌ و دولت‌ و سـایر فـعالان هم نباید به کمک سایر درآمدها فرش‌بافی را به طور مصنوعی سر پا نگه دارنـد.

jz-6

ثابت ماندن فناوری تولید

فناوری تولید‌ فرش‌ دسـتباف‌ طـی قرون و اعصار تغییر نکرده و کاربست دستاوردهای جدید علمی-فنی‌ در فرآیند تولید این محصول امکان‌ ناپذیر بوده است. بنابراین وقتی کـه مـا در دنیای کنونی‌ می‌خواهیم از طریق چنین‌ تولیدی مصرف‌های‌ مدرن‌ خود‌ را پاسخ دهیم، با مشکل روبه‌رو خـواهیم شـد زیرا ارزش افزوده‌ی این صنعت یارای هماوردی‌ با‌ ارزش افزوده‌ی فـناوری‌های مـدرن را نـدارد.

79641_563

قالیبافی شغل نیست

ارزش افزوده‌ی فـرش‌ دسـتباف‌ بـه‌ آن میزان ناچیز نیست که با درآمـد حاصل از آن نمی‌توان به عنوان‌ درآمد‌ یک شغل کامل فکر کرد. بدین ترتیب از فرش بافی اولا سودی بـه بافنده نمی‌رسد، ثانیا فرآیند خلق‌ ارزش‌ افزوده یا تبدیل مواد اولیه به‌ محصول قـابل فـروش و ایـجاد مازاد بسیار طولانی‌ است‌ و ثالثا مقدار ارزش افزوده هم ناچیز است. در نهایت آن چه برای بافندگان حاصل می‌شود، چیزی کمتر از نصف حداقل دستمزد است.

gereh_faramooshi

راهکاری برای حمایت از فرش دستباف آران و بیدگل

با توجه به این که تک بافی و دارهای قالی خانگی دیگر مانند گذشته به صرفه نیست، تکیه بر کارگاه‌های بزرگ تر قالی بافی می‌تواند یکی از راهکارهای حمایت از فرش دستباف باشد. این کارگاه‌ها می‌توانند بافندگان را به صورت ماهانه اجیر و دستمزد آنان را بدون نیاز به انتظار معمول برای فروش هر تخته قالی بپردازد. به علاوه بازاریابی فرش به این صورت نیز سهولت بیشتری دارد و تولیدکنندگان می‌توانند با تشکیل اتحادیه‌ها و شرکت‌هایی اقدام به تجمیع تولیدات و حتی صادرات آن کنند.

435568-117452

نکته‌ی دیگر این که فرش در تجارت بین الملل کالایی لوکس به شمار می‌آید که بازار هدف آن را بیشتر کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی تشکیل می‌دهد. از این رو ارتباط با این کشورها برای عرضه محصولات موجب خواهد شد بازار پر رونق تری پیش روی فرش دستباف شکل گیرد. توجه به طرف تقاضا و تغییر در نقشه‌های فرش متناسب با سلیقه مشتریان هم یکی از عواملی است که می‌تواند انسجام عرضه را بیشتر کند و این هنر را رونق بخشد.

با این حال باید پذیرفت که باز هم حمایت از قالیبافان، خصوصا در مورد بیمه‌ی آن‌ها یکی از ضروریات است که اعمال نظر دستگاه‌های دولتی مسئول را می‌طلبد. در صورتی که این سیاست‌های حمایتی اجرایی شود، کمی از مشکلات رفاهی بافندگان فرش دستباف مرتفع و گامی برای احیای این هنر ریشه دار آران و بیدگل برداشته خواهد شد.

* تصویر شاخص عکسی است از عکاس هنرمند شهرستان حسین بیدگلی بیدگلی

telegram

Go to TOP