چاپ خبــر
مشکل منابع آبی شهرستان جدی است؛

کمبود منابع آب چالش حیاتی شهرستان/ مرگ آران و بیدگل نزدیک است؟

کاهش بارندگی، گسترش شهر و برداشت بی رویه منابع آب، افزایش مصرف بخش کشاورزی و شور شدن آب های زیرزمینی، مهم ترین مشکلاتی است که حیات آران و بیدگل را تهدید می‌کند.

به گزارش خطب شکن، آران و بیدگل در محدوده طبیعی حوضه آبخیز کاشان قرار گرفته است. این حوزه از سه بخش کوهستانی، دشت و تپه‌های ماسه‌ای تشکیل شده است. منطقه کوهستانی یخاب و لطیف در محدوده‌ی آران و بیدگل، بخش دشت در دو شهرستان کاشان و آران و بیدگل و تپه‌های ماسه‌ای در آران و بیدگل قرار دارد.

منابع آب آران و بیدگل بر آب‌های زیرزمینی متکی است. آب شرب شهر از ۲۴ حلقه چاه عمیق تامین می‌شود. ۱۰ حلقه از این چاه‌ها با دبی متوسط ۱۳٫۸ لیتر در ثانیه در جاده‌ی قدیم آران و بیدگل به کاشان، ۶ حلقه با دبی متوسط ۹٫۵ لیتر در ثانیه در دشت اقبالیه، ۲ حلقه با دبی متوسط ۱۴٫۶ لیتر در ثانیه در جاده‌ی جدید آران و بیدگل به کاشان و ۶ حلقه با دبی متوسط ۲۰ لیتر در ثانیه در دشت حسن آباد در جاده‌ی ابوزیدآباد قرار دارد. سطح ایستایی در حدود ۷۰ متری و عمق متوسط چاه‌ها ۱۸۰ متر است.* تعداد چاه‌های شهرستان اخیرا به ۲۷ حلقه افزایش یافته است که هر کدام ۱۰ تا ۱۵ لیتر در ثانیه آبدهی دارد. دبی این چاه‌ها به خاطر خشکسالی به طور متوسط ۱۰ لیتر کاهش داشته است. آران و بیدگل فاقد آب سطحی دائمی است و در حال حاضر از آب زاینده رود نیز بهره مند می‌شود.

آران و بیدگل و مشکل منابع آبی

میزان بارش‌های شهرستان در سال آبی جاری (از مهر ۹۴ تا پایان شهریور ۹۵) ۷۲٫۲ میلیمتر بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۲۰ درصد و نسبت به میزان بارش‌ها در بلند مدت ۴۰ درصد کاهش نشان می‌دهد. کشاورزی آران و بیدگل در گذشته رونق زیادی داشته است، به طوری که معیشت مردم با کشاورزی تامین می‌شد. در سالیان اخیر با جدی شدن منابع آب و شور شدن آب بسیاری از دشت‌های شهرستان، کشاورزی نیز افول کرد. در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد منابع آب کشاورزی شهرستان شور و دارای املاح نمکی است.

image_13930824951956

بر اثر برداشت‌های بی رویه به خاطر توسعه‌ی مناطق شهری و کمبود شدید بارندگی در دهه‌های اخیر، بیش از ۶۰ متر از سطح آب‌های زیرزمینی شهرستان کاسته شده است. پیش بینی می‌شود در صورت ادامه‌ی روند فعلی، شور شدن و آلودگی آب‌های شهرستان اجتناب ناپذیر است. هم اکنون جریان آب زیرزمینی در حوضه‌ی آبخیز کاشان از کوهستان به طرف کاشان و آران و بیدگل بود که در سال‌های اخیر این جریان عکس شده و آب شور از دریاچه نمک به سوی آران و بیدگل و کاشان به راه افتاده است. بر اساس پیش بینی‌های اخیر عمر مفید آبخوان دشت کاشان و آران و بیدگل حداکثر ۲۰ سال است.

با توجه به کاهش متوسط سالیانه ۶۰ سانتیمتری آب سفره‌های زیرزمینی که معادل ۳۵ میلیون متر مکعب است، در حال حاضر انتقال آب زاینده روز یکی از مهم ترین منابع تامین آب شهرستان‌های کاشان و آران و بیدگل است و اگر حتی به مدت ۲۴ ساعت، اختلالی در انتقال آب زاینده رود رخ دهد، مشکلاتی جدی برای این شهرستان‌ها ایجاد خواهد شد.

معماری خانه‌ها و افزایش مصرف آب

گذشته از تغییر الگوی بارندگی، تغییر الگوی ساخت و ساز از جمله عوامل افزایش استفاده از منابع آبی است. در ساخت و سازهای کنونی از بادگیر، دیوارهای خشتی، سرداب سقف کاه گلی و سقف گنبدی شکل و سایر تمهیداتی که در گذشته برای کاهش گرمای ساختمان‌ها موثر بود، خبری نیست.

1694728

در خانه سازی کنونی بتن و آجر برای ساخت و ساز به کار می‌رود که با انتقال گرما موجب بالا رفتن مصرف آب و برق برای سرمایش محیط می‌شود. بر اساس آمارها در ماه‌های خرداد تا شهریور حدود ۳۰ هزار کولر آبی در آران و بیدگل فعال است که به دلیل گرمای هوا، مصرف متوسط روزانه‌ی این کولرها از ۲۴۰ لیتر به ۳۱۳ لیتر افزایش می‌یابد.

نیاز به بازنگری در بخش کشاورزی

هم اکنون ۱۴ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی شهرستان زیر کشت است که برای آبیاری آن، سالانه حدود ۱۶۳ میلیون مترمکعب آب از ۲۴۵ حلقه چاه استحصال می‌شود. بر اساس آمار، ۹۰ درصد منابع آب شهرستان در بخش کشاورزی مصرف می‌شود که میزان بازدهی آن حدود ۳۰ درصد است. ضمن این که مصرف بهینه‌ی آب در بخش کشاورزی در کشور هشت صدم و در آران و بیدگل ۱٫۳ درصد عنوان می‌شود. از این رو استفاده از روش‌های نوین آبیاری، تغییر الگوی کشت، شناسایی منابع آب در دسترس، از جمله راه‌هایی است که می‌تواند علاوه بر بالا بردن میزان بهره وری کشاورزی، از هدر رفتن منابع آبی جلوگیری کند. در یکی دو سال اخیر وزارت نیرو برای حفاظت از منابع آب طرح‌هایی را برای استفاده از روش‌های آبیاری نوین در دستور کار قرار داده است.

1967438

به علاوه جلوگیری از حفر چاه‌های غیرمجاز از راهکارهای مهم مدیریت مصرف آب در منطقه است. تعیین تکلیف این چاه‌ها و نصب کنتورهای هوشمند چاه‌های آب کشاورزی از جمله مسائل مطرح برای جلوگیری از هدر رفت آب در این بخش است.

توسعه کشت گلخانه ای، ایجاد صنایع تبدیلی در بخش کشاورزی، نوسازی و مکانیزاسیون کشاورزی شهرستان، ارائه آموزش‌های لازم به بهره برداران و تغییر الگوی کشت و تبدیل اراضی زراعی به باغی از جمله رویکردهایی است که در سال‌های اخیر برای افزایش بهره وری کشاورزی شهرستان مورد توجه قرار گرفته است.

فرهنگسازی مهم ترین مسأله است

کمبود منابع آب در شهرستان آران و بیدگل لزوم مدیریت مصرف و همچنین برنامه ریزی برای مصرف بهینه را دوچندان می‌کند. منابع آبی به عنوان مهم ترین عامل توسعه پایدار تلقی می‌شوند و مسئولان باید با صیانت از این منابع ارزشمند و با نگاه منطقی، در حل مشکلات گام بردارند.

متولیان امور منابع آب باید مردم، خصوصا فعالان بخش کشاورزی را به صرفه جویی و استفاده بهینه از منابع آب دعوت کنند. مردم باید آگاه باشند که برای بقای حیات شهرستان و کشاورزی باید الگوی کشت را تغییر دهند و به سمت الگوی نوین بروند، آبیاری تحت فشار تا حد زیادی بر صرفه‌جویی در مصرف آب کمک می‌کند و جلوی هدررفت آن را می‌گیرد.

130_516

در کنار این‌ها، برخی مسائل نظیر جداسازی آب شرب از سایر مصارف به ویژه فضای سبز و کشاورزی از جمله مسائل حیاتی برای حفظ منابع آب شهرستان است. البته طبق اعلام مدیران بخش آب و فاضلاب آران و بیدگل، با وجود آن که هدر رفت آب در بخش انتقال در آران و بیدگل به ۱۷ درصد رسیده (این میزان برای کشورهای پیشرفته حدود پنج درصد و در برخی شهرهای همجوار آران و بیدگل ۳۰ تا ۴۰ درصد عنوان شده است) باز هم باید برای کاهش این میزان کوشید.

* اطلاعات مربوط به سال ۸۸ است.

telegram

Go to TOP